حلاج در ابتداى رياضت ، دلقى داشت كه بيست سال از تن بيرون نياورده بود . روزى به ستم از وى بيرون كردند . گزند ! بسيارى در وى بود . يكى از آنها را وزن كردند ، نيم دانگ ( 1 ) بود . 14 . آقاى پرورش از جلد 2 كشكول بهايى ، صفحهء 281 اشعار ذيل را از حضرت على بن الحسين عليه السلام نقل مىكند ( مراجعه شود ) : و ما زهد التقى به حلق رأس * و لا لُبْس باثواب غلاظ و لكن بالهدى قولًا و فعلًا * وادمان التخشع فى اللحاظ و بالعمل الذى ينجى و ينمى * و يوسع للفرار من الشواظ زهد ، برداشت كم و بازدهى زياد است : 15 . آقاى پرورش تعبير عالىاى براى زهد پيدا كرده‌اند كه با آنچه در مقاله هاى 23 و 24 « سيرى در نهج البلاغه » ذكر كرديم - كه زهد اسلامى در عين اينكه ترك لذت گرايى است ، در متن زندگى و در بطن روابط اجتماعى است تطبيق مىكند . زهد را به برداشت كم و بازدهى زياد تعبير مىكنند و بهتر اين است كه بگوييم زهد اسلامى برداشت كم براى بازدهى زياد است ، اگرچه اين تعبير با همهء فلسفه هاى زهد سازگار نيست مگر آنكه بازدهى را اعم از بازدهى اجتماعى بدانيم . به هر حال زهد اسلامى براى تكثير بازدهى است ، اعم از بازدهى عاطفى ( همدردى ) يا بازدهى تعاونى ( ايثار ) يا بازدهى اجتماعى ( سبكبالى و آزادى اجتماعى براى رهبرى ) و يا بازدهى روحى ( كمال نفس و تهيؤ براى عبادت ) ( 2 ) 16 . اينكه اسلام مىگويد : * ( خير الناس انفعهم للناس ) * ، يا : * ( من اصبح و لم يهتم بامور المسلمين فليس بمسلم ) * ، يا : * ( من سمع رجلًا ينادى يا للمسلمين فلم يجبه فليس بمسلم ، ) * يا : * ( الخلق عيال الله فاحب الخلق الى عيال الله من نفع عيال الله ) * ، يا : * ( من قضى لاخيه المؤمن حاجة كان كمن عبد الله ) * . . . و امثال اينها ( 3 )

--> ( 1 ) . 14 درم 18 مثقال ( 2 ) ر . ك : شمارهء 17 ( 3 ) رجوع شود به كافى ، جلد 2 .